Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Czwartek, 29 lutego 2024
Imieniny: Lutosław, Roman, Teofil
pochmurno
13°C

Przelew w Brodach z 1840 roku

Pozostałości układu wodnego w Brodach

Pozostałości układu wodnego w Brodach

Zabytkowy przepust oraz tama, tworzące pozostałości układu wodnego, należą do pozostałości zespołu przemysłowo-urbanistycznego dawnej walcowni i pudlingarni w Brodach. Zostały one ujęte w rejestrze zabytków decyzją z 1956 roku. Ten kamienny jaz na rzece Kamiennej zbudowany został w 1840 r. w stylu klasycystycznym. Spiętrzał niegdyś wody rzeki Kamiennej napędzające urządzenia walcowni i pudlingarni (zakładu hutniczego) w Brodach. Obiekt ten jest dobrze znaną "wizytówką" naszej gminy. Zachowany do dziś fragment zabytkowej tamy przypomina o wielkim budowniczym Staropolskiego Okręgu Przemysłowego - księdzu Stanisławie Staszicu. W 1816 r. został on Generalnym Dyrektorem Przemysłu i Kunsztów w Królestwie Kongresowym. Staszic opracował długofalowy plan rozbudowy górnictwa, hutnictwa i przemysłu metalowego, w którym zamierzał wybudować ciągły zakład fabryk żelaznych, położony wzdłuż źródła energii - rzeki Kamiennej. Plan ten udoskonalił Ksawery Drucki - Lubecki. W celu wykorzystania energii spadku wód wybudowano tamę  z siedmioprzęsłowym przelewem, regulującym poziom wody w zalewie. Pierwotny przelew był wbudowany w zaporę ziemną długości 350 m i stanowił jaz ulgowy układu wodnego obsługującego pudlingarnię i walcownię. Stawidła wykonał przedsiębiorca murarski Franciszek Schramm. Zaprawy stosowane przez niego (poniżej lustra wody), odpowiadały recepturze wypróbowanej przy budowie Kanału Burgundzkiego. Wyjątkowe w tej budowli są także kamienne, estetycznie wykończone sklepienia arkad, ponieważ na ogół nad jazem budowano drewniany pomost. Jego część, która nie została zniszczona przez powódź w 1903 r., można oglądać do dziś. Zrekonstruowany został (z zachowaniem oryginalnych wymiarów i konstrukcji, przy użyciu ciosów kamiennych dawnej budowli) w czasie budowy nowej zapory w latach 60-tych XX wieku. Przelew stanowi świadectwo wysokiego poziomu myśli technicznej początku XIX w. Zachowany jest w  świetnym stanie architektonicznym i malowniczo wkomponowany we współczesną tamę. Mimo, że nie pełni już swojej poprzedniej funkcji, stanowi obecnie atrakcję turystyczną, która jest symbolem gminy. Przelew wodny w Brodach ma unikatową wartość w skali lokalnej, w związku z czym został umieszczony w herbie Gminy Brody.

Staw na rzece Kamiennej, obecnie przekształcony w Zalew Brodzki

Staw na rzece Kamiennej, obecnie Zalew Brodzki

Fot. M. Myszka

Zalew Brodzki jest zbiornikiem retencyjnym, który jak i cała gmina leży w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej. Obiekt został włączony do gminnej ewidencji zabytków Gminy Brody. Pełni on funkcje przeciwpowodziowe i rekreacyjne. Zapora ziemna o wysokości 7,1 m ulokowana jest w miejscowości Brody. Powstała ona w 1964 roku, w 1986 została przebudowana. Zbiornik ma powierzchnię ok. 260 ha, długość 5,3 km i maksymalną głębokość 6m. Pojemność całkowita wynosi 7,3 mln m3, natomiast pojemność użytkowa 5 mln m3. Zwierciadło wody znajduje się na wysokości 195 m n.p.m. Ważne budowle przy zabiorniku powstały w początku XIX wieku. Wtedy to pracowano nad realizacją planu księdza Stanisława Staszica, który zakładał budowę „ciągłego zakładu fabryk żelaznych nad Kamienną”. Miał on stać się osią Staropolskiego Zagłębia Przemysłowego. Koncepcja zakładała budowę obiektów metalurgicznych opartych na technologicznym transporcie wodnym oraz pełne energetyczne wykorzystanie rzeki. Wybudowano szereg obiektów piętrzących, który swój początek miały w Bzinie. Sam zbiornik powstał już w 1841 roku dla potrzeb istniejącej ówcześnie pudlingarni i walcowni w Brodach. Kamienna w swojej historii wiele razy pokazała swoją kapryśną naturę, o czym mogą świadczyć powodzie w 1812 i 1813 roku. Największą z nich i najbardziej katastrofalną w skutkach była tak w 1903. Fala powodziowa zniszczyła cały zakład w Brodach i większość urządzeń wodnych nad Kamienną. 

DO GÓRY
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.