Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Czwartek, 29 lutego 2024
Imieniny: Lutosław, Roman, Teofil
pochmurno
12°C

Kościół parafialny w Krynkach

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krynkach

Kościół parafialny w Krynkach - widok z lotu ptaka

Świątynię pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny wzniesiono w 1727 roku. Należy zaznaczyć, że w XIV wieku w Krynkach funkcjonował drewniany kościół zbudowany z modrzewia. Prawdopodobnie jego fundatorem był biskup Bodzanta w roku 1353. Wtedy wieś należała do krakowskich biskupów. Ze względu na zły stan techniczny modrzewiowy kościółek został rozebrany, a w roku 1724 rozpoczęto budowę nowego, tym razem murowanego obiektu, dobudowując go do istniejącej tu już od roku 1694 murowanej kaplicy. Fundatorem był ówczesny dzierżawca Kuźnic Brodzkich, pan Mikołaj Zacharski, pogrążony w żałobie po śmierci żony i zmarłej kilka dni po niej córki.  Konsekracji dokonał cztery lata po zakończeniu budowy krakowski sufragan Michał Kunicki. Kościół wybudowany został w stylu barokowym. Składa się z trójprzęsłowej nawy, po której bokach stoją dwie kaplice oraz z węższego od nawy, prostokątnego, dwuprzęsłowego prezbiterium. Przy prezbiterium od północy znajduje się zakrystia, a od południa skarbczyk. Kompozycję brył uzupełnia kruchta dostawiona od południa do nawy. Kościół wymurowany został z miejscowego kamienia (drobnoziarnisty, tzw. „płaczący” piaskowiec), a mury mają grubość "na pięć łokci". Dach z więźbą trójstorczykową zwieńczony jest barokową wieżyczką na sygnaturkę.
Kościół parafilny w Krynkach, znajdująca się obok drewniana brama oraz otoczenie w granicach ogrodzenia zostały wpisane do rejestru zabytków decyzją z 1956 roku.

Drewniana brama z dwiema dzwonnicami

Drewniana brama z dwiema dzwonnicami

Gontem kryta, drewniana brama i dwie dzwonnice znajdują się przed kościołem parafialnym w Krynkach. Wybudowana została w 1779 r. w stylu barokowym. Ciesielka jest oryginalna, a niektóre elementy pochodzą z pierwotnego, XIV-wiecznego kościoła. Mieści się tu dzwon z 1581 roku, a samą bramę ozdabiają rzeźbione w drewnie ornamenty. Głównym budulcem jest drewno modrzewiowe. Dwie dzwonnice o prostopadłościennych trzonach, szalowane były „w jodełkę”. Każda z wież ma u podstawy kwadrat o boku 3 metrów, a wysokość trzonu do okapu wynosi 6.30 metra. W górnych partiach trzonów znajdują się otwory: niżej prostokątne z półkolistym zamknięciem, wyżej o kształcie leżącego prostokąta z poszerzeniami w kształcie półkoli. Otwory te są tylko z trzech stron – nie wykonano ich od północy, ponieważ oznaczała ona ciemność piekieł. Pomiędzy dzwonnice wmontowana została brama, nad której drzwiami, umieszczony został napis: AN.DO. 1779. Ze względu na swój unikalny kształt, jest jednym z najważniejszych zabytków tego typu w gminie oraz jednym z ważniejszych w Polsce. 

Otoczenie kościoła w granicach ogrodzenia

Otoczenie kościoła w granicach ogrodzenia stanowi element Zespołu Koscioła Parafialnego w Krynkach, wpisanego do rejestru zabytków. Jest jego istotnym elementem, ponieważ znajdował się tu niegdyś cmentarz przykościelny. Obecny cmentarz parafialny datowany jest na 1815 rok. Do tego czasu, zmarłych grzebano na placu przykościelnym oraz w podziemiach kościoła. Między innymi spoczęła tam rodzina fundatorów nowego kościoła – Zacharskich. Na powstanie nowego cmentarza poza sakralną przestrzenią kościoła wpływ miał m.in. edykt króla Francji z 1776 roku. Zabraniał on grzebania zmarłych w kościołach i kaplicach, z wyjątkiem biskupów chowanych w katedrach czy też proboszczów w kościołach parafialnych. Pod koniec XVIII i w początkach XIX wśród ludzi wykształciło się przekonanie, że cmentarz mniej lub bardziej oddalony od kościoła jest taką samą przestrzenią sakralną, jaką był cmentarz przykościelny. 

Wystrój i wyposażenie kościoła parafialnego w Krynkach 

Kielich neorenesansowy - wyposażenie kościoła parafialnego w Krynkach

Do rejestru zabytków ruchomych województwa świętokrzyskiego zostały również wpisane obiekty wchodzące w skład wystoju i wyposażenia kościoła w Krynkach. Jest to zespół zabytków złożony z dzieł malarstwa, rzeźby oraz rzemiosła artystycznego, powstałych w okresie od XVI w. do początku XX w. Obiekty te są nierozerwalnie związane z historią parafii oraz samej świątyni. W chwili obecnej do zbioru należą 24 obiekty zabytkowe, a oto najciekawsze z nich:

Chrzcielnica barokowa z 1703 roku

Kamienna chrzcielnica - cmentarz przykościelny

Chrzcielnica wykonana jest z białego piaskowca. Na boku wydrążony został inicjał Marii, powiązany z krzyżem, otoczony inicjałami M I / P K, przerywająca dwa człony górnego wiersza drążonej inskrypcji: POST SVECVM /1703 + 7 br. Przeszłość chrzcielnicy związana jest z historią mieszkańców Krynek i ich udziałem w wojnie przeciwko Szwedom w czasie „potopu". Ruch wyzwoleńczy zaczął się na dobre z chwilą przybycia Stefana Czarnieckiego do regionu sandomierskiego i wydania przez niego uniwersału dla szlachty celem stawiania się u jego boku. Czarniecki po zawiązaniu konfederacji w dniu 6 i 7 lutego 1656 r. w Opatowie udał się w stronę Ostrowca i Iłży, w której był 14-go lutego. Do oddziałów Czarnieckiego zgłosiło się dużo chłopów. Dowodzeni przez oficerów Czarnieckiego chłopi odbili z rąk szwedzkich zamek w Iłży. Szwedzi zajmowali przez pewien czas Krynki. Napis na zabytkowej kamiennej chrzcielnicy przy kościele świadczy o ich pobycie. 

Figura przydrożna Św. Stanisława Biskupa

Figura przydrożna Św. Stanisława Biskupa

Figura barokowa o cechach ludowych została posadowiona na dosyć wysokim cokole. Wykonana jest z kamienia, niegdyś otoczona również kamiennym ogrodzeniem. Przedstawia postać świętego w stroju biskupim z pastorałem. U boku Św. Stanisława przedstawiona została postać Piotrowina, który według legendy został przez niego wskrzeszony. Według niektórych podań figurka może pochodzić nawet z drugiej połowy XVI wieku. W miarę rozwijania się kultu Biskupa Męczennika zaczęto uznawać świętego za głównego patrona Polski. Szczególne znaczenie dla Polaków miał przekaz o cudownym zrośnięciu się jego ciała pociętego przez morderców. Uważano to za symbol trwałości państwa, które po rozbiciu dzielnicowym potrafiło się zjednoczyć. Jako główny patron Polski św. Stanisław znalazł poczesne miejsce w kulturze narodowej. Już w połowie XIII w., prawdopodobnie z okazji kanonizacji Świętego, Wincenty z Kielczy napisał hymn Gaude Mater Polonia (Raduj się, Matko Polsko). Pieśń przypomina zasługi Biskupa, jego męczeństwo oraz cuda, które dokonały się po jego śmierci. Autor opisał wiele legend i podań związanych z życiem świętego. Ilość tworów poświęconych życiu Biskupa, zarówno materialnych jak i niematerialnych, potwierdza uwielbienie skierowane w jego stronę. 

Płyta inskrypcyjna z 1765 roku

Płyta inskrypcyjna z 1765 r.

Tablica została wydobyta podczas prac ziemnych przy kościele w Krynkach w roku 2019. To XVIII – wieczna płyta sentencyjna z piaskowca o wymiarach 0,9 m na 2,3 m, grubości 20 cm, waży około półtorej tony. Datowana jest na 5 listopada 1765 r. Płyta zawiera sentencję ogólnocmentarną, pobożnościową w języku łacińskim "Bogu najwyższemu chwała". Napis na niej wskazuje, że nie była przeznaczona dla jednej konkretnej osoby, ale prawdopodobnie umieszczono ją przed wejściem na cmentarz. Na płycie w języku polskim czytamy: „Żadna z kości Twych wiernych nie skruszy się, Panie, przy straży tu leżących daj w niebie mieszkanie”. Pod napisem znajduje się winietka charakterystyczna dla pisma XVIII-wiecznego, poniżej wieniec laurowy z dekoracją kwiatową i wstęgą zawiązaną w kokardę, jak również czaszka oraz kości piszczelowe. Płyta to także przykład wykorzystywanego w tym terenie budulca - piaskowiec, z którego jest wykonana w całości. Prawdopodobnie  pochodzi z łomów w Krynkach lub Nietulisku. Płyta została poddana kompleksowej konserwacji tuż po wydobyciu. Uzupełniono ubytki, została oczyszczona i odgrzybiona. 

Pozostałe zabytkowe elementy wyposażenia i wystroju kościoła parafialnego w Krynkach

  • Ołtarz główny klasycystyczny z 1812 roku oraz późnobarokowy obraz "Wniebowzięcie Matki Boskiej" w retabulum oraz dwie rzeźby neoklasycystyczne z 1871 r.: "Św. Piotr" oraz "Św. Paweł"
  • Ołtarz barokowy w kaplicy północnej z początku XVIII w. wraz z dwoma barokowymi obrazami: "Św. Antoni adorujący Matkę Bożą z Dzieciątkiem" z 1727 r. pędzla Szymona Bartnickiego i "Święta Rodzina" z początku XVIII w. oraz dwie rzeźby: "Św. Stanisław" i "Św. Wojciech" z początku XVIII w., utrzymane w tej samej stylistyce co ołtarz
  • Dwa ołtarze boczne neobarokowe Św. Marcina i Św. Józefa z lat 80-tych XIX w.
  • Ołtarz boczny neobarokowy z kaplicy południowej z początku XX w.
  • Ambona późnobarokowa z XVIII w. wraz z figurą Chrystusa z początku XX w. w konwencji neoklasycystycznej
  • Chór muzyczny składający się z balustrady, prospektu organowego i organ neobarokowych z elementami neoklasycyzmu z ok. 1900 r. z zakładu L. Blomberga i Syna
  • Chrzcielnica w typie gotyckim z XVI w. znajdująca się na cmentarzu przykościelnym
  • Chrzcielnica wczesnoklasycystyczna powstała tuż przed 1793 r.
  • Kropielnica barokowa z XVIII w.
  • Rzeźba o cechach ludowych z XIX w. "Krucyfiks ścienny"
  • Epitafium neoklasycystyczne Jana Myśliwskiego i Szymona Kędrawskiego z 1862 r.
  • Epitafium neoklasycystyczne Grzegorza Kwiecińskiego z 1890 r.
  • Dwie kraty barokowe z XVIII w. znajdujące się w arkadach wejściowych do kaplic
  • Kielich mszalny późnobarokowy z XVIII w.
  • Dwa pacyfikały klasycystyczne z XIX w.
  • Kielich mszalny neorenesansowy z 1900 r. z zakładów Wernera w Warszawie
  • Ornat biały z XX w. z haftem późnobarokowym na kolumnach z XVIII w.
  • Rzeźba późnogotycka - Krucyfiks ścienny z początku XVI w.
  • Rzeźba późnobarokowa (rokoko) - Lichtarz z XVIII w.
  • Dwanaście witraży w nawie, kaplicach południowej i północnej oraz w prezbiterium: "Św. Kazimierz i Św. Andrzej Bobola", "Jezus Miłościwego Serca", "Maria Niepokalanego Serca", "Św. Franciszek", "Św. Józef z Dzieciątkiem", "Św. Antoni", "Św. Teresa z Lisieux", "Św. Barbara", "Św. Stanisław i Św. Wojciech", "Św. Izydor", "Anioł I", "Anioł II" wykonane w 1954 r. projektu Władysława Jastrzębskiego
  • Obraz późnobarokowy/klasycystyczny "Św. Józef z Dzieciątkiem" z XVIII-XIX w.
DO GÓRY
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.